Stutt svar: Virðisaukaskattur (VSK) er neysluskattur sem leggst á flestar vörur og þjónustu sem seldar eru á Íslandi. Það eru tvö meginþrep — 24% (almennt) og 11% (lægra þrep, t.d. fyrir gistingu og farþegaflutninga) — auk núllþreps fyrir útflutning og sérstakrar undanþágu fyrir ákveðnar greinar eins og heilbrigðisþjónustu, menntun og fjármálaþjónustu. Fyrirtæki þurfa almennt að skrá sig fyrir VSK þegar skattskyld velta fer yfir 2.000.000 kr. á 12 mánaða tímabili, innheimta VSK af sölu (útskattur) og geta dregið frá VSK sem greiddur var af rekstrarkostnaði (innskattur).
Hvernig virkar íslenskur VSK í raun
VSK er innheimtur á hverju stigi sölu, en byrðin lendir að lokum á lokaneytandanum. VSK-skráð fyrirtæki innheimtir VSK af því sem það selur — kallað útskattur — og getur dregið frá VSK sem það greiddi af eigin rekstrarkaupum, kallað innskattur. Mismunurinn á milli þessara tveggja er það sem greitt er til Skattsins (eða endurgreitt, ef innskattur er hærri á tilteknu tímabili).
Eitt atriði er vert að taka fram strax: Ísland er aðili að Evrópska efnahagssvæðinu (EES), ekki Evrópusambandinu (ESB). VSK-kerfið er að miklu leyti sambærilegt uppbyggingu ESB-tilskipunarinnar um VSK, en stjórnast af íslenskum VSK-lögum, ekki ESB-lögum beint — sem skiptir máli t.d. varðandi stafræna sölu yfir landamæri og endurgreiðslukerfi.
VSK-þrep, núllþrep og undanþágur: hver er munurinn?
Þessi þrjú hugtök ruglast oft saman, en hafa mjög ólíkar fjárhagslegar afleiðingar fyrir fyrirtæki.
| Flokkur | Er VSK innheimtur? | Má draga frá innskatt? | Dæmi |
|---|---|---|---|
| Almennt þrep (24%) | Já | Já | Flestar vörur og þjónusta |
| Lægra þrep (11%) | Já | Já | Gisting, farþegaflutningar |
| Núllþrep (0%) | Nei (0%) | Já | Útfluttar vörur og þjónusta |
| Undanþegið | Nei | Nei | Heilbrigðisþjónusta, menntun, fjármálaþjónusta, tryggingar, fasteignasala |
Munurinn á núllþrepi og undanþágu skiptir miklu máli í reynd: útflytjandi sem innheimtir 0% VSK getur enn fengið innskatt endurgreiddan af eigin kostnaði, á meðan heilbrigðisþjónustuaðili sem selur undanþegna þjónustu getur það ekki — innskatturinn sem hann greiðir verður raunverulegur kostnaður fyrir fyrirtækið.
Hver þarf að skrá sig fyrir VSK?
Íslensk fyrirtæki og sjálfstætt starfandi einstaklingar þurfa að skrá sig fyrir VSK þegar skattskyld velta fer yfir 2.000.000 kr. á hlaupandi 12 mánaða tímabili. Undir því marki er skráning valfrjáls. Erlend fyrirtæki sem stunda skattskylda starfsemi á Íslandi fylgja almennt sömu grunnreglum, þó nákvæm skráningarleið geti verið ólík — til dæmis geta erlendir aðilar sem selja stafræna þjónustu notað einfaldaða VOES-skráningu í stað hefðbundinnar skráningar.
Skráning fer fram með eyðublaði RSK 5.02, sem sent er til Skattsins, en að því loknu fær fyrirtækið VSK-númer og skráningarskírteini.
Skil og greiðsla VSK
Flest VSK-skráð fyrirtæki skila skýrslum á tveggja mánaða fresti (sex tímabil á ári), þar sem gerð er grein fyrir útskatti, innskatti og nettófjárhæð sem er skuldbundin eða endurgreiðanleg. Skil fara fram rafrænt í gegnum vefkerfi Skattsins.
Hvert á að fara næst
Þessi grein er upphafspunktur. Eftir því hver staða þín er, fjalla eftirfarandi greinar mun ítarlegar um sérstök atriði:
- VSK hlutföll á Íslandi: 24%, 11% og undanþágur — full sundurliðun á því hvað fellur undir hvert þrep
- VSK fyrir sjálfstætt starfandi og einyrkja — þröskuldar og reikningagerð fyrir sjálfstætt starfandi
- VSK á stafrænni þjónustu og netverslun — fyrir SaaS, öpp og netverslun
- Algeng mistök í VSK-bókhaldi og hvernig á að forðast þau — hagnýt atriði sem ber að forðast
- Hvernig á að reikna út VSK: Skref fyrir skref — formúlur og dæmi
- VSK og sala á notuðum vörum — einkasala, góðgerðarstarfsemi og endursala
- VSK og rafræn reikningagerð til hins opinbera — fyrir birgja hins opinbera
(Settu inn réttar slóðir í href="#" fyrir ofan þegar þú límir þetta inn í Blogger.)
Mikilvægt / Heimild og fyrirvari
VSK.is er sjálfstæð upplýsingaveita og er ekki tengd Skattinum né öðrum opinberum aðila. VSK-hlutföll, þröskuldar og undanþágur geta breyst. Staðfestu alltaf núgildandi kröfur beint hjá Skattinum eða löggiltum endurskoðanda.
Algengar spurningar
VSK er skammstöfun fyrir virðisaukaskattur.
Kerfin eru byggð upp á sambærilegan hátt, en Ísland er í EES, ekki ESB, svo íslenskur VSK stjórnast af eigin lögum en ekki ESB-lögum beint — þetta skiptir m.a. máli varðandi stafræna sölu yfir landamæri.
Fyrirtæki í núllþrepi innheimtir 0% VSK en getur samt fengið innskatt endurgreiddan. Undanþegið fyrirtæki innheimtir engan VSK og getur ekki fengið innskatt endurgreiddan — sá kostnaður lendir þá á fyrirtækinu sjálfu.
Nei, skráning er valfrjáls undir því marki — en tekjuskattur getur samt lagst á þær tekjur óháð VSK-stöðu.
Flest skila á tveggja mánaða fresti — sex tímabil á ári — rafrænt í gegnum vefkerfi Skattsins.
Þessi grein er hluti af greinasafni VSK.is og er eingöngu til almennrar upplýsingar. Fyrir bindandi ráðgjöf um eigin rekstur er rétt að leita til löggilts endurskoðanda eða skattsérfræðings, eða hafa beint samband við Skattinn.